Il-‘ġenerożità’ tal-Astra Zeneca: It-tipjip, il-Covid stess u l-pillola kontraċettiva b’riskji ferm u ferm ogħla mit-tilqima

Minn Victor Vella

Il-kwistjonijiet dwar it-tilqima Astra Zeneca komplew fl-aħħar sigħat u dan hekk kif ħarġu aktar rapporti ta persuni li kellhom ‘blood cloth’ wara li kienu ħadu it-tilqima. Il-każijiet li qajmu diskussjoni fl-aħħar sigħat kienu żewġ każijiet fl-Awstrlja li jinvolvu mara ta’ 40 sena u raħel ta’ 44 sena. Dawn huma l-uniċi żewġ każijiet sa issa li ssemmew fl-Awstralja, f’pajjiż li ta xejn inqas minn 700,000 doża ta’ tilqima. Kien proprju ukoll fl-aħħar sigħat li l-Kanada irrappurtat l-ewwel każ ta’ ‘blood clot’  wara li kienet ittieħdet it-tilqima. Il-persuna affettwata fil-Kanada hi mara. Fil-Kanada sa issa ingħataw madwaar 700,000 doża tat-tilqima u kien reġistat każ wieħed biss ta’ ‘blood cloth’. Il-Kanada għamlitha ċara li l-benefiċċji tat-tilqima huma bil-wisq akbar mir-riskji.

M’hemmx dubju li quddiem rapporti bħal dawn u rapporti oħra li nħarġu mill-Ewropa, se jkun hemm min jitħasseb. 

Esperti mediċi minn madwar id-dinja ħarġu għadd ta’ dikjarrazzjonijiet u kummenti, li fihom iddikjaraw li t-tilqima hi effettiva kontra l-pandemija u li r-riskji huma rari ħafna.

Filfatt bl-għan li jispjegaw lin-nies u jserrħulhom rashom, bdiet tixxandar tabella sempliċi li turi li bit-tiliqima tal-Astra Zeneca kien hemm 4 każi ta’ ‘blood clots’ f’miljun persuna li ħadu t-tilqima. L-istess tabella turi li r-riskju ta’ ‘blood clot’ għal min jieħu l-pillola kontraċettiva ir-riskju jitla’ bejn 500 u 1,200 f’kull miljun mara li teħodha.  Bit-tipjip, ir-riskju ta’ ‘blood cloth’ jikber għal 1,763 każ kull miljun persuna, waaqt li bil-virus tal-Covid19, ir-riskju ta’ ‘blood clot’ jikber għal 165,000 każ f’kull miljun persuna infetttata.

Jinħarġu gruppi ta’ etajiet u r-rati baxxi ta’ effetti negattivi

Interessanti kien il-fatt li Winton Centre for Risk and Evidence, ħarġu studju dettaljat tal-benefiċċju tat-tilqima f’ħames gruppi ta’ etajiet u anke l-effetti negattivi. Minnha jirriżulta li l-akbar ammont ta’ każi  li nstab li kellhom ‘blood clot’ kien f’persuni bejn 20 u 29 sena b’1.1, warajhom ġew dawk bejnn 30 u 39 sena b’rata ta’ 0.8, dawk ta’ bejn 40 u 49 sena kellhom rata ta’ 0.5, dawk bejn 50 u 59 rata ta’ 0.4 u dawk bejn 60 u 69 sena rata ta’ 0.2. Jirriżulta ukoll li t-tilqima kellha riżultati tajbin ħafna f’dawk li huma persuni li evitaw l-ITU bis-saħħa tat-tilqima.

Ċirkostanzi li ħolqu kontroversji u mistoqsijiet dwar it-tilqima

Wieħed jistenna li l-kontroversji kontra din it-tilqima, li imxiet kontra l-kurrent tal-industrija farmaċewtika u nħolqot b’kundizzjoni li ma jsirx profitt fl-ewwel sena, se ikomplu fil-ġimgħat li ġejjin.

Il-kontorversji kellhom l-bidu tiegħhom fir-rebbiegħa tas-sena li għaddiet, meta ix-xjentisti ta’ Oxford  kienu għaddejjin jittestjaw fil-laboratorji il-vaċċin li kienu qed jippjanaw b’doża waħda.  Kellhom pressjonijiet biex jingħaqdu ma’ kumpaniji tal-farmacewtika u dan kien meħtieġ għax tilqima għal skala dinjija kellha bżonn pjanar intensiv u kapaċità loġistika.

Taħdidiet ma’ Merck & Co kumpanija Amerikana  waqfu minħabba li r-Renu Unit beża’ li nazzjonaliżmu Amerikan iwassal biex ikollhom nuqqas ta’ tilqim. Huma iedu jżommu t-tilqima f’idejn ir-Renju Unit. 

Glaxo SmithKline li huma żviluppaturi kbar tat-tilqim ma ngħaqdux ma’ din l-inizjattiva. Kien għalhekk li kien fadal biss kumpanija waħda  l-Astra Zeneca.

Astra kellha magħha lil Soriot, li hu magħruf sew fil-qasam tal-mediċini. Soriot, meta f’April li għadda kien tkellem ma’ Oxford, huma  għamlulu żewġ kundizzjonijiet.  Dik li t-tilqima tinbiegħ fuq “a non for profit basis’ għall-inqas għall-ewwel sena u li Astra  tgħin biex tiżgura li d-dinja li qed tiżviluppa ikollha id-dożi neċessarji. Soriot kien qabel ma’ dan. Wieħed irid jgħid li qabel din it-tilqima, Astra ma kellhomx esperjenzi fuq tilqim.

X’ġara? Sa l-aħħar ta’ April, meta sar il-ftehim bi sħab ma’ Astra, Oxford kienu diġa bdew bit-testijiet fuq il-persuni. It-testijiet tat-tielet fażi  kienu ippjanati fir-Renju Unit, il-Brażil u testijiet iżgħar għal ewwel u t-tieni fażi fl-Afrika ta’ Isfel. 

Bl-appoġġ tal-gvern Ingliż, il-proċess għall-manifattura fejn l-ewwel beda proċess f’Oxford Biomedia, kumpanija żgħira ibbażata għal produzzjoni domestika.  F’Mejju l-gvern Ingliż kien ħabbar li kien ordna 100 miljun doża u l-Istati Uniti ordnat 300 miljun doża.

Kien hawn li x-xjentisti ta’ Oxford irrealizzaw li kkalkulaw ħażin il-konċentrazzjoni tat-tilqima u din wasslet biex fit-tielet fażi xi parteċipanti  irċevew nofs id-doża.  Kien  hawn li huma ddeċidew li jimxu minn tilqima waħda għal tnejn u dan sar għax raw li b’żewġ tilqimiet il-protezzjoni tkun aħjar. 

Dan iżda wassal biex ir-regolatur fir-Renju Unit awtorizza li jkomplu jaħdmu fuq il-grupp li irċieva nofs id-doża u li għalhekk kellhom wara jingħataw doża sħiħa. Biss id-deċiżjoni li jtuhom id-doża sħiħa wasslet li kellhom bżonn jagħmlu aktar tilqim u dan wassal biex ittardjat it-tieni tilqima għal għadd ta’ voluntieri. 

Dan kien żmien meta l-imxija kienet għaddejja b’mod qawwi u l-każi ta’ infezzjonijiet kienu qed jiżdiedu. Ma naqasx li dan it-tibdil , għalkemm ma kienx qed jissemma fil-pubbliku sa dak iż-żmien, wasal fl-Ostati Uniti u dawn ma naqsux li jibdew jistaqsu x’qed jiġri.  Ma naqasx li dan ħoloq dubju fuq il-kunfidenza tal-Istati Uniti f’din it-tilqima.

Il-ħsieb tal-Astra Zeneca kien li jibdew it-testijiet fl-Istati Uniti f’Lulju, jiġifieri fl-istess żmien ta’ Pfizer u Moderna.  Ġara li l-FDA bdiet titlob  informazzjoni fuq ir-rispons tal-immunita għal persuni li kellhom aktar minn 65 sena. Hawn Oxford kellhom problema għax il-proċess tagħhom biex jirreklutaw persuni anzjani għat-testijiet tagħhom kien wieħed kajman.  Dan ħoloq dewmien u Astra Zeneca ma bdietx it-testijiet fl-Istati Uniti qabel l-aħħar ta’ Awwissu.

L-intoppi ma naqsux u kien biss ġimgħa wara li kien ġie rrappurtat li t-testijiet fl-Istati Uniti ġew sospiżi għax voluntier esperjenza problemi.  Il-proċess ta’ tilqim fit-testijiet waqaf kollu sakemm il-każ ikun investigat. 

Wieħed irid jgħid li mhix prattika komuni li testijiet kliniċi jitwaqqfu bħala prekawzjoni, b’mod partikolari  fil-fażi finali tat-testijiet.  Dan juri sinjal li s-sigurtà ingħatat importanza kbira. Wieħed irid iżomm f’moħħu ukoll li dan il-proċess ta’ testijiet kien hemm għajnejn id-dinja kollha fuqu. 

Il-kontroversja hawn splodiet b’Soriot kien iddeċieda li jitkellem. Kien qal li l-pazjent kienet mara u li kienet sofriet minn problemi neuroloġiċi u minn Myelitis, li hi infjammazzjoni fl-ispina. Soriot kien qal li mhux ċar jekk il-kundizzjoni kinitx dijanjostikata qabel u jekk it-tilqima kinitx responsabbli għal dan. 

Wara ġimgħa minn din il-kontroversja, ir-Renju Unit u anke l-Brażil kien taw l-approvazzjoni lil Oxford biex tkompli għaddejja bit-testijiet, imma l-Istati Uniti żammew kollox wieqaf għal seba’ ġimgħat, u dan waqt li Pfizer u Moderna komplew għaddejjin bit-testijiet. 

Il-kumplikazzjonijiet komplew għax l-awtoritajiet fl-Istati Uniti bdew jistaqsu għal kull informazzjoni dettaljata marbuta ma’ kundizzjonijiet newroloġiċi ta’ kull pazjent li kien qed jieħu sehem fit-testijiet.

Il-kontroverja kompliet meta uffiċjali fl-istati Uniti kienu qalu li Astra qed iddum biex tipprovdi din l-informazzjoni, xi ħaġa li ma setax jonqos kompliet toħloq suspetti. Dan meta kumpaniji oħra bdew jgħaddu l-informazzoni fi żmien qasir. 

Il-kwistjoni tat-tilqima kompliet joħloq kontroversja meta ftit wara sar magħruf li l-kumpanija Amerikana Johnson and Johnson  kienet waqqfet it-testijiet tagħha minħabba problemi f’wieħed minn dawk li kien qed jieħu sehem fit-testijiet. L-istess kif ġara fil-każ ta’ Astra Zeneca, Johnson and Johnson  ma ħabbrux li t-testijiet kienu sospiżi u ma tawx dettalji minħabba l-kunfidenzjalità tal-pazjent.  Wara sar magħruf li l-pazjent kien raġel ta’ 25 sena li kien sofra minn ‘blood clot’ f’moħħu. Minn investigazzjoni imma sar magħruf li dan ma kellux x’jaqsam mat-tilqim u tkompli l-proċess ta’ tilqim.

Kif kienu qed jiżviluppaw l-affarijiet b’Pfizer u Moderna kienu resqin biex jiżviluppaw it-tilqima u Johnson and Johnson ftit warajhom, fl-Istati Uniti kien hemm min naqaslu l-interess fit-tilqima ta’ Oxford Astra Zeneca.

Sa Novembru kemm Pfizer u anke Moderna kienu pproduċew ir-riżultati tagħhom b’rabta mat-tilqima. Dawn kienu urew li kellhom effiċjenza ta’ 95 fil-mija.

Żball ieħor li sar fil-kommunikazzjoni

Meta inħarġu r-riżultat ta’ Astra Zeneca, anki hawn inħolqot diskussjoni. Dan għax waqt li Pfizer kienu wettqu testijiet fuq  40,000 persuna, u Moderna fuq 30,000,  l-Astra Zeneca irrappurtaw  informazzjoni fuq inqas minn 12,000 parteċipant. Jerġa’ Oxford Astra Zeneca ma tawx  figura waħda tal-effiċjenza tat-tilqima imma taw tnejn u din aktar ħolqot diskussjoni u taħwid. Dan sar minħabba l-fatt, li wara sar magħruf, li kien hemm grupp li kien ingħata nofs id-doża għal l-ewwel tilqima.  Filfatt it-tilqima  kien intqal li kienet effettiva fi 62 fil-mija gal dawk li ħadu żewġ dożi sħaħ fi spazju ta’ ahħar. B’sorpriża fi grupp iżgħar ta’ ftit aktar minn 2,000 persuna, li kienu irċevew nofs id-doża, l-effiċjenza telgħet għal 90 fil-mija.

Dan wassal biex anke r-relazzjoni bejn Oxford u Astra Zeneca tibda tidher fi problema. Filfatt meta tal-Astra Zeneca ġew mistoqsijiet fuq it-testijiet fir-Renju Unit dawn qalu li kienu responsabbilità ta’ Oxford u bil-kontra ta’ Oxford qalu li t-testijiet fl-Istati Uniti kienu responsabbilità ta’ Astra Zeneca.

Finalment ir-regolatur fir-Renju Unit approva it-tilqima Oxford Astra Zeneca fit-30 ta’ Diċembru.

Kontroversja oħra fuq l-ammonti

L-istess tilqima Oxford Astra Zeneca lejn l-aħħar ta’ Jannar kienet involuta f’kontroversja oħra. Din id-darba mal-ammont ta’ tilqim li kienet qed tipproduċi. Filfatt wara li lejn l-aħħar ta’ Jannar it-tilqima ġiet approvata mill-Awtorità tal-Mediċini Ewropea, il-kumpanija kienet infurmat li  kienet se tkun kapaċi tforni biss 31 miljun mill-120 miljun doża li kienet qalet li se tipproduċi għall-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea għall-ewwel kwart tas-sena. Apparti dan kien hemm il-pjani li sa Awwissu, il-provvisti ta’ tilqim għal blokk Ewropew ikun ta’ 400 miljun doża.

Il-fatt li l-Unjoni Ewropea damet ma’ ffirmat il-kuntratt, wassal biex il-manifattura fl-Ewropa tat-tilqima Astra Zeneca taqa’ lura meta mqabbla ma’ dik tar-Renju Unit. Il-produzzjoni fil-Belġju kienet inqas minn dak mistenni, waqt li l-awtoritajiet damu ma’ taw l-approvazzjoni biex faċilità fl-Olanda tibda timmanifattura it-tilqima. 

Għal xi żmien anke Soriot iddaħħal fil-kontroversja u kien hemm min qajjem il-punt li dan jinsab l-Awstralja għax familtu tgħix hemm  u dan wassal għal kritika minn xi wħud għal fatt li hu ma jinsabx fl-Ewropa biex isolvi l-kwistjoni tal-produzzjoni.

Is-sitwazzjoni ħadet żvolta aktar serja meta l-President tal-Kummissjoni Ewropea Ursula von der Leyen, għamlet theddida u din kienet dik li twaqqaf l-esportazzjoni ta’ kull tilqim tal-Oxford Astra Zeneca mill-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea. Dan sar biex tkompli tinħoloq pressjoni u ftit jiem wara sar redj mill-Pulizija  fuq fabbrika fil-belt ta’ Anagni fl-Italja. Hemm hekk kien hemm 29 miljun doża tat-tilqima imma dawn ma kienux destinati għar-Renju Unit kif ħasbu imma għal pajjiżi oħra Ewropej u għall-programm COVAX.

Tkompli il-pressjoni

Il-pressjoni marbuta mal-provvista tad-dożi kompliet hekk kif mexxejja Ewropej bdew iqajmu mistoqsijiet dwar l-effiċjenza tat-tilqima. Kien hemm xejn inqas minn 10 pajjiżi Ewropej li irrestrinġew it-tilqima għal persuni ta’ ‘l fuq minn 65 sena u dan minnħabba nuqqas ta’ informazzjoni fl-aħħar fażi tat-testijiet.

Is-sitwazzjoni splodiet f’nofs Marzu meta  pajjiżi bħan-Norveġja, id-Danimarka u anke l-Iżlanda ħabbru li kienu se jissospendu it-tilqima tal-Astra Zeneca sakemm jinvestigaw rapporti ta’ ‘blood clots’ li żviluppaw f’xi persuni wara li kienu ħadu it-tilqima. Segwiethom il-Ġermanja u mbagħad segwew pajjiżi oħra. Dan sar minkejja li l-Awtorità tal-Mediċini tal-Unjoni Ewropea irrakkomandat li t-tilqim bl-Astra Zeneca għandu jkompli.

Il-kwistjoni ħarġet barra l-Unjoni Ewropea u fl-aħħar ta’ Marzu kienet til-Kanada li waqqfet it-tilqim bl-Astra Zeneca għal persuni li għandhom. 55 sena jew iżgħar. Il-Ġermanja reġgħet ukoll qalet li kienet se tissospendi it-tilqima għal dawk inqas minn 60 sena. Dwar dan kienet tkellmet il-Kanċillierr Merkel, qalet li dak li seħħ fil-Ġermanja ma setax jiġi injorat, jiġifieri 31 każ ta’ ‘blood clotting’ magħruf bħala (CVST) minn 2.7 miljun persuna li kienu ħadu it-tilqima.

L-Awtorità tal-Mediċini Ewropea investigat 86 kaz ta’ ‘blood clots’, li 18 minnhom kienu fatali. Dan minn 25 persuna li ħadu it-tilqima. 

Fl-ewwel ġimgħa ta’ April l-Awtorità qalet li meta miljuni ta’ persuni jirċievu it-tilqim, jistgħu iseħħu sitwazzjonijiet li ma joħorġux mit-testijiet kliniċi.

Ir-regulatur fir-Renju Unit qal li l-inċidenza ta’ ‘blood clots’ hi ta’ erba’ każi kull miljun persuna li jkunu irċevew it-tilqim. Mill-banda l-oħra ir-riskju rappurtat fl-Ewropa hu ta’ 4 minn kull 100,000 persuna. Għalkemm mhux ċar, jidher li d-differenza bejn l-inċidenza fir-Renju Unit u dik fl-Ewropa hi dik li għax fir-Renju Unit kienu għadhom ma bdewx jagħtu it-tilqima lil dawk ta’ inqas minn 50 sena.

Apparti l-kampanji negattivi… l-Astra Zeneca kellhom problema fil-mod kif ikkomunikaw

Waqt li wieħed irid jinża l-kappell lix-xjentisti ta’ Oxford u AstraZeneca li għamlu xi ħaġa li timxi f’direzzjoni totalment differenti minn kif timxi s-soltu l-industrija farmaċewtika, li bħal kull industrija oħra timxi fuq il-profitti. Ta’ Oxford u AstraZeneca ftehim li jipproduċu tilqima irħis. faċli li tingħata, faċilment tasal f’pajjiżi foqra u li ma tagħmilx profitti fuq bażi qasira ta’ żmien. 

Dan ma jfissirx li ma kienx hemm sitwazzjoni li setgħu ġew indirizzati aħjar. Jekk wieħed janalizza l-kontroversji kollha li nqalgħu fl-aħħar xhur isib li kien hemm problema f’xi perjodu ta’ kif saret il-kommunikazzjoni minn Astra Zeneca.  Tidher ix-xejra li kienn hemm problema biex jikkomunikaw b’mod tajjeb u dan għen biex tkompla tqabbad in-nar kontra t-tilqima.

Problema li ħarġet kienet dik tad-differenza kif operaw kumpaniji farmaċewtiċi oħrajn u ta’ Astra Zeneca.

It-tim ta’ Astra Zeneca ikkomplika l-affarijiet hu stess f’xi każijiet. Fost dawn kien hemm  il-mod kif ir-regolaturi jitrattaw mal-kumpaniji tal-farmaċewtika li joperaw bi profitt, fejn dawn fit-testijiet mifruxin fuq ammont kbir ta’ nies, jitħallew jaraw l-informazzjoni kollha, jiġifieri l-etajiet, l-etniċità, is-saħħa ta’ dawk li jkunu ħadu sehem fit-testijiet u fatturi oħra.  Tal-Oxford u Astra Zeneca ma imxewx hekk.  Ix-xjenzati fl-Università ta’ Oxford li bdew l-ewwel testijiet, huma akkademiċi, li kienu qed jinvestigaw l-aħjar mod kif jipprevenu dan il-virus. L-akkademiċi jidher li kienu qed jaħdmu  li jwieġbu għadd ta’ mistoqsijiet marbutin mas-saħħa pubblika, mentri l-kumpaniji tal-farmaċewika  f’moħħhom għamlu t-testijiet b’mod li ma jkunx hemm problemi fl-approvazzjoni.

Jissokta

Share With: